Laatste nieuws
Cycloonpark Borculo

De tot stand koming
van het
Indie - Monument
in Borculo:

Indie - Monument geraliseerd

Cycloonpark ‘Een plek om je verdriet te verwerken

Exact op 55 jaar nadat de vijandelijkheden tussen Indonesië en Nederland werden beëindigd, op 27 december 1949, werd in het Cycloonpark te Borculo het Monument onthuld ter nagedachtenis aan de vijf niet van hun missie overzee teruggekeerde Borculose jonge mannen, wier stoffelijk resten zijn achtergebleven onder de tropenzon op de Erevelden in de Gordel van Smaragd.

Overal in Nederland, maar ook hier in de buurt van Borculo kwamen herdenkings plekken voor in de Indische Archipel achtergebleven militairen van de grond. Er begon bij mij wat te knagen. Waarom niet zoiets in Borculo realiseren ? Ik heb toen de stoute schoenen maar aangetrokken en naar de andere kant van de Berkel gegaan en heb het Gemeentebestuur van Borculo om een gesprek hierover gevraagd. Burgemeester Alma nodigde mij een jaar of vier geleden uit voor een gesprek en daarbij bleek dat hij er ook wel wat voor voelde om tot een gedenkteken voor de 5 omgekomen Borculose mannen te komen. In samenspraak met hem, mij en mensen van Gemeentewerken Borculo werden er schetsen, tekeningen en begrotingen gemaakt. Het grot struikelblok toen om niet direct tot realisatie te komen waren de financiën. Wij als Borculose oud-strijders moesten allemaal rondkomen van de A.O.W. en voor velen van een klein- of helemaal geen aanvullend pensioen. En de Gemeente had op dat moment ook geen geld, zelfs niet in een verborgen lade.

De plannen verdwenen in een lade, niet in een verborgene, maar in één met waarschijnlijk het opschrift “Komt tijd komt raad”.
Burgemeester Michiel Alma stopte met z’n werkzaamheden voor de Gemeente Borculo en verhuisde naar z’n geboorteprovincie Friesland.
Nico Gerzee
, een Enschedeër, werd de opvolger van Alma en die stuitte bij het doorspitten van de papieren in een lade op de tekeningen en begrotingen van een Indie-Monument. Gerzee had connecties in Indonesië, was door op bezoek geweest en raakte geïmponeerd door de Erevelden, waar de stoffelijke resten van de in de guerrilla strijd gevallen Nederlandse militairen waren bijgezet. Hij nam in het najaar van 2003 contact met mij op om tot een herstart te komen voor een Indie-Monument. De financiële situatie van de oud-strijders was er niet beter op geworden en een groot aantal was in die tussentijd al overleden. Ook de Gemeente had moeite om de begroting rond te krijgen, maar …. Er werd nog een “potje” voor het kunstwerk gevonden en toen kwam alles in een stroomversnelling terecht. In december 2003 was er de eerste vergadering ten Gemeentenhuize met een beeldend kunstennaar, de heer v.d. Waal van de Stichting Kijk op Kunst, de heer Jan Ribbers van de Stichting voor Cultuur, Sport en Spel, de amtelijk secretaris de heer ten Brinke, Mevrouw Schulenberg-v.d.Werf, Burgemeester Gerzee en mij. Wij kwamen toen ongeveer eens per vier weken bij elkaar. Elkeen kreeg een bepaalde opdracht mee of een taak te vervullen. Kunstenaars werden aangeschreven om tekeningen en schetsen te maken voor een kunstwerk, dat ook als Monument moest dienen voor de omgekomen vijf Borculose mannen. Het geheel moest financieel onderbouwd worden. De aangeschreven kunstenaars kwamen in één van de volgende vergaderingen met tekeningen, maquettes en een financiële onderbouw.
Het ontwerp van kunstenaar Hennie Zanjans uit Diepenheim kreeg de voorkeur. Het paste in het plaatje van de beschikbare financiële middelen. Daar om heen moest nog heel wat gebeuren. De lokatie was vier jaar geleden al vastgelegd. : Het Cycloonpark aan de Brug. Bloemersstraat (Pr.Hendrikstr - Pr.Marijkestr.) te Borculo. Op de plek waar vroeger de Muziektent had gestaan. Het moest echter wel aangepast worden. Van Gemeentezijde uit werden contacten gelegd met instellingen en bedrijven en kon na toezeggingen het karwei beginnen.
Voor mij begon toen een heel drukke periode. Ik moest op zoek naar oud Indie strijders (die uit Borculo kende ik zo`n beetje allemaal wel, maar er waren er ook die uit Borculo naar elders vertrokken waren) Ik had indertijd van Gemeentevoorlichter Ottema een lijst gekregen met de namen van de Borculose jongens, die indertijd naar het toenmalige Ned. Indie waren vertrokken om daar koningin, volk en vaderland te dienen. Het werd een enorm karwei. Ik kreeg gelukkig hierbij de hulp van een voormalige achterbuurman Jan Nengerman die mij heel wat werk uit handen heeft genomen. Hoeveel telefoontjes die ik gepleegd heb weet ik niet meer, maar ben wel een hele boel te weet gekomen. Ik vond adressen van weduwen, zoons en dochters van op de erevelden achtergebleven en geboren Borculose mannen. In de militaire bladen werden oproepen geplaatst; kranten aangeschreven, enz. er kwamen heel wat reacties op los, zelfs vanuit het buitenland, want één blad voor veteranen Checkpoint gaat naar ik meen de hele wereld over. Ook veteranen-bladen Sobat van de VOMI-NL ver.eniging, de vereniging van oud-Indie-gangers-oost-Gelderland en het FIM nieuwsblad maakten uitgebreid melding van het Borculose Indie Monument in oprichting. In onze Borculose dreven waren ook mensen neergestreken die aan de ginse kant van de wereld gediend hadden en zich bij mij meldden. Allen die betrokken waren bij de voorbereiding van het monument, alsmede de oud-strijders in en buiten Borculo, die wij konden traceren, alsmede familie, weduwen en het bestuur van de Prins Hendrikstraat werden uitgenodigd voor de onthulling. Wat het geworden is, hebben de genodigden, de buurtbewoners en andere belangstellenden op Maandag 27 December 2004 met eigen ogen kunnen aanschouwen.

Een prachtig monument, passend in een eveneens prachtig Cycloonpark.




Burgemeester Gerzee, die deze middag z’n laatste handeling als burgemeester van Borculo verrichtte (de Gemeente Borculo ging per 1 januari 2005 op in de Gemeente Berkelland) kon in z’n speech de verheugende mededeling doen, dat het financiële plaatje dankzij de sponsors rond was gekomen en ook het Cycloonpark nog een fraaier aanzicht kon worden gegeven.

Ook ik kreeg de gelegenheid een paar woorden te zeggen (iets meer dan een A-4 tje vol) en heb daar dankbaar gebruik van gemaakt.
Na de toespraken werd het kunstwerk onthuld en speelde Gerald Waanders, trompettist, The Last Post. Na enkele ogenblikken stilte was er gelegenheid toe het leggen van bloemen en bezichtiging van het monument. Er waren bloemstukken van de Borculose Oud-Indie-Strijders + weduwen van sedert 1950 overleden oud-indie-militairen en familie van de omgekomen militairen. Ook was er een bloemstuk van de Reünie-Commissie 4e Bat. Garde Regiment Jagers. Ook andere familieleden legden bloemen neer. Ongeveer 250 belangstellenden woonden de onthulling bij. Het hele programma er om heen was vanwege de kou kort maar krachtig.
Voorafgaande aan de onthulling was er een weerzien met een groot aantal oude bekenden, familieleden en oud-militairen. Ik ben ik weet niet hoeveel handen geschud van mensen die ik jaren niet meer gezien of gesproken had. Heel bijzonder vond ik de aanwezigheid van onze oud-burgemeester Michiel Alma, de man met wie in feit de hele boel is opgestart.
In cafe de Gracht aan het Muraltplein kwamen na de plechtigheid veel oud-strijders, families`s, afgevaardigden namens de diverse Borculose Gemeentelijke Raadsfracties, burgemeester Gerzee, oud burgemeester Alma, de kunstenaar Hennie Zandjans en nog veel andere belangstellende bij een voor een napraatje en om de koud geworden ledematen een beetje te verwarmen.

Mijn wens, maar ook die van vele anderen was vervuld. Een groot woord van dank aan allen die dit hebben mogelijk gemaakt, is zeker op z`n plaats !

Wim Kerperien januari 2005


Toespraak Wim Kerperien bij onthulling
Indie – Monument


Burgemeester, wethouder (s) en Raadsleden der Gemeente Borculo, mijnheer Zandjans, Oud-Indiëgangers, de leden van de Stichting Kijk op Kunst, de mensen van de Stichting voor Cultuur, Sport en Spel. Familie van de vijf in Indonesië omgekomen Borculoërs, dames en heren …….



Vandaag op de dag af  55 jaar gelden werden de oorlogshandelingen tussen Indonesië en Nederland beëindigd. Deze “handelingen”zoals we ze maar zullen noemen waren een nasleep van de 2e wereldoorlog, die op 1 september 1939 door Hitler en z`n trawanten werd begonnen met de inval in Polen en die in 1945 eindigde nadat Amerikanen enkele steden in Japan met atoombommen van de kaart hadden geveegd.
Wij, Nederland, hadden bezittingen overzee, o.m. wat wij toen noemden Ned. Indie. Nadat op 7 Dec. 1941 de Amerikanen ook bij deze verschrikkelijke oorlog betrokken raakten door de aanval van de Japanners op Paerl Harbour, liep Japan toen ook in korte tijd Ned. Indie onder de voet.
Na de capitulatie van Japan werden in eerste instantie Britse tropen, met wat er nog over was van het K.N.I.L (Kon.Ned.Ind.Leger) in Ned. Indie ingezet om nog aanwezige Japanners te ontwapenen en om orde en vrede te herstellen en te handhaven. Al snel werden de taken van de Britten overgenomen door in allerijl in Engeland opgeleide oorlogsvrijwilligers, maar om een gebied bijna zo groot als Europa onder controle te krijgen en te houden, was meer mankracht nodig.
Dienstplichtige jonge mensen werden opgeroepen voor militaire dienst en in hoog tempo geschoold voor dienst in de tropen. Niet om oorlog tegen het Indonesche volk te voeren, maar om de in het slop geraakte economie weer op gang te brengen en wat ook belangrijk was : Orde en vrede te brengen en te handhaven ! Troepentransportschepen vol jonge Nederlandse mannen en vrouwen vertrokken vanuit Amsterdam en Rotterdam naar de Oost. Het juiste aantal mensen is niet bekend, maar het zijn er zeker 150.000 geweest !
Ook een 70-tal Borculose jongens werd door het toenmalige Minister van Oorlog – ja, zo heette dat toen – opgeroepen om hun dienstplicht te vervullen en klaargestoomd voor hun taak daar ver overzee.
Daar als bleekneusjes in de Gorden van Smaragd aangekomen, werden ze al snel met de neus op de feiten gedrukt. Een grote groep Indonesiërs wilde niet alleen bevrijd zijn van de Japanners, maar ook van het Nederlands gezag en toen begon er onder leiding van Soekarno een guerrillaoorlog tegen alles wat Nederlands was. Ze riepen de Republiek Indonesië uit. Dit leidde tot een paar Politionele Acties van Nederlandse zijde en onder de hier aanwezigen zijn er velen – nu bijna 80-ers of ouder – die deze acties persoonlijk hebben meegemaakt. Ver van huis, in een vreemd land, om samen met je kamaraden Koningin, volk en vaderland te dienen. Er zijn onder hen nog, die niet kunnen of willen praten over die periode, die na 5 jaar strijd, bloed , zweet en tranen eindigde.

Heel veel boeken zijn over deze periode geschreven, o.m. een hele reeks door Anton P. de Graaf. Deze schrijver maakte deel uit van het onderdeel van één van de jonge mannen, wier namen straks genoemd zullen worden. Ook een inwoner van onze gemeente heeft aan de hand van door hem gevonden dagboekfragmenten van z’n vader die ook overzee diende, diens Indie-tijd te boek gesteld.
Van de eerder genoemde ca. 70 jongeren uit de gemeente Borculo, die uitgezonden werden zijn er zoals U mogelijk via de media heeft kunnen vernemen 5 niet teruggekeerd van hun missie overzee:

Hun namen:
Cees de Haas
Derk Havikhorst
Gerrit Janssen
Anton Kreunen
Harrie te Wierike
Staan op de plaquette, behorende bij dit kunstwerk/monument, dat straks onthuld gaat worden. Hun oorlog duurde bijna 10 jaar, de 2e wereldoorlog + de Indie-periode, want ook de periode 1940 – 1945 heeft hen niet onberoerd gelaten.

Vanmiddag zijn we dan bijeen om hen via dit kunstwerk/monument te herdenken. Ik wil mede namens de hier aanwezig oud-indie-strijders en de familie van de jongens die van daarginds niet terug kwamen m’n grote en oprechte dank uitspreken aan alleen die hebben meegewerkt tot de stand komen van dit kunstwerk/monument.
Op de plaquette is ook het Ereteken v. Orde & Vrede aangebracht. Dit Ereteken werd indertijd uitgereikt aan hen, die wel van hun missie overzee naar Nederland terug keerden. Maar ook zij, waarvoor wij vanmiddag bijeen zijn hebben dit Ereteken verdiend !!! Rest mij nog iedereen te bedanken voor hun komst naar hier en voor onze vijf niet teruggekeerde “sobats” een laatste groet.

Na de onthulling zal trompettist Gerald Waanders “The Last Post” ten gehore brengen. Mag ik u tot slot vragen één minuut stilte in acht te nemen voor de vijf Borculose mannen, wier lichamen rusten onder de tropenzon op de Erevelden in Indonesië.

Wim Kerperien 27 december 2004.


Berichten uit de Media klik hier


Meer
foto's hierover klik hier.